IjItOaK

NIRE BALORAZIOA

2008-01-17T12:38:00.000+01:00

Espero dut nire bloga jende asko irakurtzea eta haien gustokoa izatea. Nik aukeratu dut Ijitoen etnia nire bloga garatzeko zeren nire herrian Basaurin ijito asko bizi dira eta haietaz gauza askorik ez dakigu. Horrezegatik guztion artean ijitoak ezagutzea nahi izan dut eta estereotipoak kentzea eta pentsatzea guztiok pertsonak garela eta bakarrik diferentziatzen digu kolorea edo kultura. Gustora egon nahiz blog hau egiten eta pentsatzen dut oraindik gauza asko egin behar direla Ijitoak gura gizartean hobeto integratzeko.
Esan beharra dago, niri internet eta ordenagailuak asko ez zait gustatzen baina blog honekin gauza asko ikasi ditut eta orain arinago naiz interneten nabegatzen.
Irakasgai honetan ikusi dut beste egoera batzuk daudela hezkuntza irakasteko.

KALE DOR KAYIKO

2008-01-17T11:47:00.000+01:00

Kale Dor Kayiko ijitoen entitate bat da eta 1989an sortu zen. Entitate honetan ijitoei formakuntza bat ematea eta kontzientziatzea nahi dute.Entitate hau Bilbon dago eta honek daukan proiektu guztiak ijitoen umeei eskolarizatzeko dira. Sektor honetan eskolaren absentismo asko dago eta hori aldatu nahi dute. Haiek deitzen dute "biharko ijitoak" (los gitanos del mañana) eta hori lortzeko profesionalak izateko formatzen diete, interbentzio hezkuntz sozialean eta inbestigazio eta garapena areagotzen dute. Entitate hau garrantzitsua iruditu zait eta profesionaltasuna dagoela ikusten da. Guk Bizkaian ijito asko ditugu bereziki Bilbon eta bere inguruan( Sestaon, Basaurin, San Antonio auzoa Etxebarrin...).
Esan behar dut, entitate hau Bilbon bakarrik ez dagoela Gipuzkoa aldean eta Araba aldean ere badaude. Euskadiko ijito guztien bilketa egiteko asmoz.

HEZKUNTZA ETA IJITOAK

2008-01-16T14:53:00.000+01:00

Argazki honetan ikus dezakegu ijitoen umeak kalean, hau oso normala da egunero ikustea gure artean.

Ijitoen sekretiaradoaren Fundazioaren bidez, dakigu %70a ijito ez dute oinarrizko hezkuntza.Ijito gehienak ez dira gaineko hezkuntz batera ailegatzen.
Fundazio honen estadistikak esaten dute, 750.000 ijito kalkulatzen dute Espainian bizi direla eta bakarrik %1 Unibertsitatetara ailegatzen direla. Esan beharra dago,emakume gehiago daude intsertatuak eskoletan % 80 dira.
Ikerketa hau Andaluzian egin zen orain dela bost urte, Andaluzia izaten da gaur egun ere Espainiako ijito gehienbat dituen probintzia.
Datu moduan aipatuko dut ijitoen neskeei gustokoa duten karrera gizarte lana dela.
Emakumeak pausu haundiak ematen hasi dira eta lanerako prestatzen dira baina haien gizonak ez diote askatasun haundirik ematen. Aldiz, gizonak ez dute esteorotipo on bat edukitzen eta lana bilatzea oso gogorra egiten zaie, esan beharra dago, gizonak ez dute lanerako kualifikatzen emakumeak egiten duten moduan.
Gaur egun, gauzak aldatzen joaten dira eta ijito gehiago ikusten dugu eskoletan. Haien kulturarentzat hezkuntza familian irakasten da,hala ere,ijitoak aurrerakadak haundiak eman dituzte.

JAIAK, ETXEBIZITZA, JANARIA, SINESKERAK ETA ESTETIKA

2008-01-16T14:05:00.000+01:00

Ijitoen jai importanteenak hauek dira: Gabonak (abenduaren 24, 25 eta 31) zaharra den pertsonaren etxean familia guztia biltzen da eta haien festa egiten dute.Eta, San Juan gaua (ekainaren 23an) ijitoak nomadismoa eta errekaren akampadak gogoratzen dute eta tradizionala da urarekin jolastea eta dantzatzea eta abestea gau osoan.

Ijitoei alturetan bizitzea ez zaie gustatzen haiek nahiago dute leku baxuetan bizitzea eta espazioa handiekin. Orokorrean, haien etxeak ez dute oso ondo mantentzen eta zikinak eta gauzak apurtutak dauzkate.

Aurrera joateko, haien janari tradizionala hauxe da: "POTAJE DE HINOJOS" ( indabak erre egiten dute txorizo eta hinojoekin eta gero sofritoa egiten da ajoekin tomateekin eta holakorik eta indabera botatzen da eta bi ordu suan egoten da.Eta azkenik indabak eginda daudenean arroza botatzen dute).

Etnia honen sinekerak oso lotuta joaten dira mundu espiritual batera, Jainko bat dago eta hori guztien beharrak betetzen ditu. Gaur egun, ia ijito guztiak Eliza Ebangelikan egiten dute haien otoitzak. Hildako pertsoneei errespetuz haundiaz tratatzen dituzte.

Amaitzeko, ijitoek estetika ezberdinak dituzte; pobreak direnak osos txarto eta zikinak joaten dira jantzitak eta dirua dituen ijitoek kolore biziekin eta kalitaztezko arroparekin joaten dira jantzitak. Urre asko eramaten dute ( eraztunak, izugarrizko koilareak, etab.).

RITUALAK

2008-01-16T11:04:00.000+01:00

Ijitoak hiru ritual importanteak dituzte : eskua eskaintzea, ezkontza eta jaiotzak eta heriotzak.
Ijto bat bere "moza"ri eskua eskaintzen dio eta hori hitzartu deitzen diote. Gero, kolektibo guztiari esaten dute eta horri eskaera deitzen dute.
Ezkontza ailegatzen duenean data konkretu bat jartzen dute bi familiak. Ezkontzaren gastuak bi familiak ordaintzen dute eta benetako jaia familiarra da. 500 pertsona edo gehiago gonbidatzen dira eta ezkontzaren zati garrantsitzuena izaten da emakumeari birjitasun proba egiten dionean. Emakume zahar bat zapi bat sartzen dio baginatik eta holan komprobatzen dute birjina bada ala ez. Gero gizonak kamisak apurtzen dute eta kantu eta dantza flamenkoak daude.
Ritualekin amaitzeko, ume bat jaiotzen denean izugarrizko poza ekartzen du familiari bereziki gurasoei. Mutil izaten bada poza bikoiztuta egongo da. Bere jaiotzatik bataiora arte familiar bat atzazalak mozten dio umeari baina ez familiar korriente bat baizik eta grazia duena (ondo abesten duena, txiste onak kontatzen duena...) holan pentsatzen dute umeak grazia heredatuko duela.
Kontrakoa, hau da, familiar bat hiltzen denean izugarrizko lutoa eramaten dute eta pena handia sentitzen dute. Hil herrietara joaten dira askotan eta han kantuak eta abarreko gauzak eskeintzen diote hildari.

Bideo honetan ikusten dugu ijitoen ezkontzen estetika.

FOLKLORE: FLAMENKO

2008-01-16T10:47:00.000+01:00

Hemen ikusten dugu ijito bat flamenkoa dantzatzen "Bailaor" izena daukate.Hemen daukagu flamenkoaren dantzari bat non ikusten dugu bere artea eta sentimendua.

Etnia honentzako musika beste gauzak baino garrantzitsuagoa da. Txikitatik hazten dira musikarekin eta haiek esaten dute "hitz egin baino lehen abesten eta flamenkoa dantzatzen dakigu". Gaur egun, flamenkoa haien artearen errepresentatzioa da eta, esan beharra dago, ijitoek flamenkoa abesteko eta dantzatzeko honetarikoenak dira.
Musika mota hau mozarabekin edukitako erlazioetaz jaio zen eta oso erlazionatuta dago ipar Afrikako kantuekin.
Arte hau lagundu du hainbat idazkariei adibidez: Miguel de Cervantes (La Gitanilla) edo Garcia Lorca ( El Romancero Gitano).
Aurrera joateko, ijitoak pinturan errepresentazioak dituzte adibidez; Antonio Maya edo Mariano Montoya. Musikan askotariko ijitoak daude adibidez; Azúcar Moreno, Camaron, José Merce, Navajita Platea, etab. Dantzan flamenkoan aurkitu dezakegu adibidez Joaquín Cortes.
Flamenko barruan hainbat tipo desberdin daude; fandango, buleria, soleadak, etab.
Espainian flamenkoa egiten dute baian beste herrietan adibidez Italiako ijitoak rock abesten dute.

BALOREEN SISTEMA

2008-01-16T10:34:00.000+01:00

Ijitoentzat familia balore handiko gauza da, irudian emakumeak umeekin ikus dezakegu.

Ijitoentzat haien baloreak sakratuak dira eta betetzeko behartutak daude. Honakoak dira baloreak:
- Familia eta herriari lealtasuna.
- Soliraditatea, ijitoen artean laguntza ekonomikoa ematea edo gaixotasunean edo heriotzetan egotea.
- Askatasuna, bakarkako askatasuna ez dago zeren kolektiboa da, orduan, zeozer erabakitzeko familiarekin edo kolektiboarekin erabakiko dute.
- Orokorrean, ijitoek ez dute etorkizunari begiratzen, eguna bizi dute eta berdin da non edo noiz, garrantzisua da familiarekin egotea.

Etnia honen sentimendua bakarkakoa eta kolektiboa da; bakarkakoa izaten da ijito etnia minoritarioaren partaideak direla eta hori harrotasunez bete behar diote, eta kolektiboan ijito guztiak sinesmen berberak dituzte eta kolektibo moduan sentitzen dira.

IJITOEN BOTEREA. IJITOEN LEGEAK

2008-01-15T23:03:00.000+01:00

Ijitoen familietan boterea ez du ematen dirua ala beste faktore bat baizik eta gizonen kopurua ( historia holan deritzo, zenbat eta gizon gehiago orduan eta familia hobeto defendituta egongo da).
Gizonak indarrak izan al dira baina ez errespetuzko gizonak, hauek 50 urteetik gora izaten dira eta haien erreputazioa ezinbestekoa izan behar da (holan esaten du ijitoen arauak).
Jarraitzeko, ijitoen legeak ez dira idatzizkoak baizik eta ahozkoak. Agureek lege horien buru dira eta idatzitak ez egon arren haientzat benetakoak dira.Hurrengo lerroetan ijitoen lege nagusiak aipatuko ditut:
- Ijito bati lapurtzea edo bere burua agerian jartzea.
- Familia egoera txarretan dagoenean abandonatu.
- Beste familia baten lurraldeak inbaditzea.
- Agureen adostasunak ez betetzea.
Ijitoen legea betearaztea, boterean jartzea, azken finean honek indarra edukitzea, "patriarka" delakoaren esku dago, honek agintaria izango da. Buruzagi honek, zigorrak eta ijito-legeak ezartzeko ahalmena du.
Agintaria gizonezkoa izaten da (Kakoa) baina emakumeen artean badute haien patriarka eta honi Bibia deritzote.
Edozein ijito haien legeak betetzen ez dituztenak bi epaiketak izango dituzte; bata justizia Espainola jartzen duena eta bestea ijitoen justizia jartzen duena.
Ijitoen justizian agresio fisikoak ala psikologikoak daude baita lurraldetik botatzen dituzte baina hori egin baino lehen ikusten da nola izan den delitoa (delito handia izan bada zigor haundia daukate eta txikia izan baldin bada zigorra txikiagoa izango da).

1.IJITOEN ORGANIZAZIOA

2008-01-14T13:06:00.000+01:00

1.1 Gaur egun gure gizartean kultura eta etnia ezberdin gehiago ikusten dugu eta hori onartzea ez da erreza jende askorentzat. Ijitoak hainbat urte daramate gure gizartean eta oraindik ez daude onartuta, jende askorentzat parasitoak dira eta haiei erreferitzen dira "raza gitana" ala beste mespretzuekin. Hau guztia aldatu egin behar da zeren Espainian 750.000 ijito daude eta erdia Andaluzian bizi dira.
Ijitoen kulturari erreferitzen bagara, orokorrean, superbibentzia kulturari buruz hitz egiten dugu.
Ijitoak beti bizi izan dira ingurune "hostil" batean eta horretan bizi irauteko haien balore kulturalak oso garrantzitsuak izaten dira. Honekin ez gara erreferitzen pobrezia kultura ala marginazio kultura denik baina askotan lotutak joaten dira.
Pobreziako Kultura patologia psikosoziala da eta Kultura honetan sartzen dira pertsona guztiak zeintzuk errekurtsoak ez dituztenak: afektibitate falta dituztenak, haurtzaro falta, etorkizuna planteatzeko falta, materialen falta, ekonomia falta, moraltasun falta, etab.
Ijitoak gehienak pobrezian bizi dira eta, haien Kultura eduki arren, pobreziaren subkultura daukate.
Ijitoak marginazion eta pobrezian bizi direla denok dakigu baina guztiak ez dira gaur egun horrela bizi izaten. Marginaziotik askok irten dira nahiz eta Kultura ezberdina izanez.
José Manuel Fresno lau taldeetan banatzen ditu:
1. Talde elitista minorian barruan: pertsona gutxiekin dago osatuta baina hasten doana. Orokorrean, nibel medio altua daukaten gazteak zeinek bere familiak sozialki eta ekonomikoki "integratutak" daudenak, ijitoen gizartean ez daudenak.
2."Ijitoen moduan" bizi den taldea, oreka batekin: talde hau minoritarioa izan arren lehenengo talde baino pertsona gehiago dira. Haien profesioak "nobleak" dira hala holan deitzen diete ijitoak (antikuarioak, artistak, nibelezko komertzianteak...halako profesioak). Pribilegiodun bezala bizi dira eta, orokorrean, haien nibel soziala eta etnia berbereko emakumeekin ezkontzen dira.
3.Mutazio haundi bat daukan taldea: gaur egun gehienbat dira. Orokorrean, bigarren ala hirugarren kategoriako auzoetan bizi dira hirietan eta auzo marginaletan.Batzuk protekzio etxeetan bizi dira eta kondizio txarretan.
4.Talde desestrukturatua eta marginala:hauek marginazioan bizi dira, hezkuntza eskasa daukate eta haien ingurua guztiz zikina eta txarra da.

1.2 Ijitoen organizazio soziala
Ijitoak organizatzen dira familiaren arabera eta sexuaren eta adinaren arabera. Ijitoentzat familia izaten da guztiaren ejea, horrezegatik, ijitoak haien familian garatzen dute haien pertsonalitatea. Han bertan, partizipazioa areagotzen da eta defentsa eta kooperazio tresnak aurkitzen dute. Familia bakoitza independentea eta autonomoa da eta bata ez du bestearen gainean agintzen.
Familia patrilineala da, hau da, haur bat jaiotzen denean aitaren taldean egongo da.

1.3Rolen banaketa
Ijitoen rolen banaketa payoren familia tradizionalaren antzekoa da, familian garrantzitsua da sozioekonomia. Nibel ertain bat daukan familiak aitak autoritatea dauka eta dirua etxera eramateko beharra dauka. Hala ere,Espainiako probintzia bakoitzak bere ezberdintasunak daukate adibidez; Levante eta Espainiaren iparraldean emakumeak etxearen pisua eramaten dute eta senarra laguntzen dio.
Orokorrean, ama izaten da etxeko andrea eta umeei hezkuntza eta haien kulturaren baloreak, tradizioak eta ohiturak transmititu behar diete. Holan umeak gurasoen pausuak jarraitzen dute baina ez da berdina neska izatea ala mutila izatea, hezkuntza desberdinak daukate. Sexuaren arabera, mutilari irakasten zaio familiaren tradizioa eraman behar duela eta lan munduan familiaren gizonetaz egongo da egunero berak ikusteko nola jokatu behar duen ijito bat bizitzaren arlo ezberdinetan. Beste aldetik, neskari ama on bat izateko eta etxeko andre ona izateko irakasten diete. Esan beharra dago, gaur egun, ijitoen neskak hezkuntza formalaren ikasketak luzatzen joaten dira eta familia tradizionalean gero eta beranduago sartzen dira.
Neskak nerabezaroan "mocitas" deitzera pasatzen dira eta denboraldi horretan ezkontzeko prestatzen dira eta ijitoentzat oso garrantzitsua da neska birjena izatea, holan baldin ez bada, neskak prestigioa galduko du eta familiaren marginazioa esperimentatuko du.
Neskak ezkontzen direnean emakumeak izatera pasatzen dira eta etxeko eta umeen kargua daukate. Agureak izaten direnean haien esperientziarekin gazteei laguntzen diete ijitoen emakume onak izateko.
Ijitoak beti familian egon behar dira zeren hori da haien kultura eta ez da pentsatzekoa ijito bat beraren familiatik kanpo bizitzea.

1.4 Ijitoen erlazioak
Ijitoek erlazio desberdinak dituzte pertsona ezezagun batekin ala familiar batekin.
Alde batetik,ezezagun den pertsonarekin errespetoa egongo da eta lagunak izango dira baina inolako konpromezuarekin.
Beste aldetik, familiarrekin betebeharrak dituzte adibidez; haien familiarrari defenditu beharko dio honek mespretxu bat eukitzerakoan. Ijitoen artean hitza sagratua da eta ez dute kontraturik ala idatzizkorik behar. Ijitoen artean gatazkak daudenean agureek biltzen dira eta akordio batera ailegatu ondoren ijito guztiek ados egon behar dira eta errespetatu beharko du.

MAPA

2008-01-14T13:01:00.001+01:00

Mapa honetan ikus dezakegu ijitoak Europan sartu zirenean, herri ezberdinetan gelditu ziren eta kultura desberdinetara amoldatu joan dira.

IJITOEN BANDERA

2007-12-10T13:41:00.000+01:00

Hementxe daukazue Ijitoen Bandera. Bandera eta hinmoa dituzte baita ijitoen eguna ere. Apirilaren 8an mundu osoan ospatzen da Roma/Ijitoen egun Internazionala (INTERNACIONAL ROMA DAY).

IJITOEN JATORRIA

2007-12-10T13:10:00.000+01:00

Ijitoak( egiptanotik eratorria, Egiptokoa) baita Rom herria izenez ere ezagunak, ziurrenik Punjab lurraldean (India eta Pakistan artean) jatorria duen eta hauek Europara emigratu zuten etnia bat da.

Gaur egun ijitoak India eta Pakistan artean dagoen Panyab lurraldetik mundu osora zabaldu zirela uste da. Datu hau beraien hizkuntza (romani) eta sanskritoaren arteko antzekotasunean oinarritzen da, baina ez dago ijitoaren jatorria zehazten duen datu objektiborik. Esan beharra dago, Indian egonak direla baina ezin da konkretuki esan bertakoak direla ala beste nonbaitekoak direla.

Jarraitzeko, ijioak Persiara III. mendean heldu ziren (non sindi edo hindi deitzen zitzaien, Indiari izena eman zion ibaiagatik). Herrialde honentan egonaldi egin ondoren munduan zehar zabaldu omen ziren. Esanez, Espainiara ailegatu zirenean Andaluzian ezarri ziren eta 1510etik aurrera nabarmentzen hasi ziren.

Orain ijitoen emigrazioaren kronologia jarriko dizuet:

- 1415: ijitoak Espainiara heltzen dira.

- 1418: Alemaniara heltzen dira.

- 1419: Frantziako mugak zeharkatzen dute.

- 1422: Erroman ijitoen presentzia nabaritzen da.

- 1427: Parisen ezarrita zeuden.

- 1462: Jaenen (Espainia).

-1539: Parisetik botatzen dituzte.

-1563: ijitoak Ingalaterra uztera behartuak izaten dira, heriotz meatxupean.

-1931: "Romen antzerkia", munduko antzerki ijito profesional bakarra, Moskun ezartzen da.

-1939-1945: O Porraimos: Bigarren Mundu Gerran, Rom herria naziek jazarria eta sarraskitua izan zen, milio erdi Rom hil zirelarik.

-1971: Lehen Kongresu Ijitoa Londonean, himno eta bandera hartzen dituzte, Rom terminoa onartzen da eta historia iraintzeko erabilitako izenak (tzigano, gitano) baztertzen dira.

-1977: Indiaren proposamen bat jarraituz, Nazio Batuen Erakundeko Diskriminazioaren Prebentziorako eta Gutxiengoen Defentsarako batzordeek ijitoen eskubideak errespetatzeko dei bat egiten dute.

IJITOAK

2007-11-22T16:31:00.000+01:00

Argazki honetan ikus dezakegu ijitoen familia bat baina ama falta da.

2007-11-22T16:25:00.001+01:00

Hemen sartzen dizuet Camaron De La Isla ijitoaren argazkia.Camaron pisu handiko ijitoa izan zen batzuk esaten duten moduan Camaron flamenkoaren abeslari hoberena izan da eta ijitoen errepresentazio hoberenetarikoenak.

NIRE ARGAZKIA

2007-11-09T04:32:00.000+01:00

Hemen doa nire argazkia pasaden urtean Italian ateratakoa.

Argazkiaren neskatoa naiz eta argazki hori Italian egindakoa da Pisan konkretuki.Gizarte hezkuntza nago ikasten eta bigarren mailan nago, diplomatura hau nire gustokoa izan arren oso garrantzitsua iruditzen zait gaur egungo gizartearentzat.

2007-10-11T19:05:00.000+02:00

SARRERA
Gaur egun, gure artean, ijitoak ikusten ditugu kalean, merkatuetan, dendetan eta abar.Baina benetan dakigu zertaz doa haien kultura?haien legeak?zer nolako hezkuntza dauzkaten?; Ijitoak ezagutzea izango da gure lana eta haien pentsaerak, ohiturak eta abarreko errespetatzea.

2007-10-11T18:56:00.000+02:00

Nire lehen blog hau guztioi gustatzea espero dut, kontuan hartu beharko duzue blog hau froga bat dela.